بسم الله الرحمن الرحیم
*****قبر*****
یکی دیگر از منازل هولناک سفر آخرت و در حقیقت دومین منزلگاه ، « قبر » است که در هر روز می گوید :
« أنا بیت الغربة ، أنا بیت الوحشة ، أنا بیت الدُّود »
« منم خانه غربت ، منم خانه وحشت ، منم خانه کِرم » (1)
این منزل عقبات بسیار سخت و جاهای دشوار و هولناکی دارد که ما در اینجا به چند عقبه آن اشاره می کنیم :
عقبه اول :
« وحشت قبر »
در کتاب من لا یحضره الفقیه آمده است :
ز مانی که « میت » را به نزدیک « قبر » می آورند ، به نا گاه او را داخل قبر قرار ندهند ،
به درستی که برای قبر هولهای بزرگی است ، و حامل آن از هول مطلع ، به خداوند پناه می برد . بلکه میت را نزدیک قبر بگذارید و اندکی
صبر کنید تا استعداد دخول را بگیرد و آمادگی قرار گرفتن در قبر را پیدا کند ؛ سپس اندکی او را پیش تر برید و اندکی صبر کنید ، و آنگاه او را به
کنار قبر ببرید . (2)
مجلسی اول در شرح آن فرموده است :
« هر چند روح از بدن مفارقت کرده است و روح حیوانی مرده است ، اما نفس ناطقه زنده است و تعلق او از بدن بالکلیه زایل نشده است و
خوف از وحشت قبر و فشار قبر و سؤال ن*** و منکر و رومان فتّان قبور (3) و عذاب برزخ هست تا آنکه از جهت دیگران عبرت است که تفکر کنند
چنین واقعه ای در پیش دارند ... .
در حدیث حسن از « یونس » منقول است که گفت :
حدیثی از حضرت امام موسی کاظم (ع) شنیده ام که در هر خانه ای که به خاطرم می رسد ، آن خانه با وسعتش بر من تنگ می شود ؛
و آن ، این است که فرمودند :
« چون میت را به کنار قبری بری ، ساعتی او را مهلت ده تا استعداد سؤال ن*** و منکر را پیدا کند . » (4)
روایت شده از « براء بن عازب » _ که یکی از معروفین صحابه است _ که گفت :
ما در خدمت حضرت رسول (ص) بودیم که نظر ایشان به جماعتی افتاد که در محلی جمع گشته بودند .
پرسیدند : چرا مردم اجتماع کرده اند ؟
گفتند : جمع شده اند و قبر می کنند .
« براء » گفت : چون حضرت اسم قبر را شنید ، شتاب کرد در رفتن به سوی آن تا خود را به قبر رسانید ، پس به زانو کنار قبر نشست .
من به طرف دیگر مقابل روی آن حضرت رفتم تا تماشا کنم آن حضرت چه می کنند .
دیدم : گریست به حدی که از اشک چشم خود خاک را تر کرد . پس از آن رو کرد به ما و فرمود :
« إخوانی لمثل هذا فأعِدّوا »
« برادرانم مثل این مکان تهیه ببینید و آماده شوید . » (5)
ادامه مبحث « وحشت قبر »
« شیخ بهائی » نقل کرده است : بعضی از حکما را دیدند که در مر گ خود دریغ و حسرت می خورد .
به او گفتند : این چه حالی است که از تو مشاهده می شود ؟!
گفت : چه گمان می برید به کسی که بدون زاد و توشه به سفر طولانی می رود ، و در قبر وحشتناکی بدون مونسی ساکن می شود ،
و بر حاکم عادلی بدون حجتی وارد می شود ؟(1)
« قطب راوندی » روایت کرده که حضرت عیسی(ع) ، مادر خود مریم را بعد از مردنش صدا زد و گفت : ای مادر با من تکلم کن ؛
آیا می خواهی که به دنیا برگردی ؟ گفت : بلی ، برای آنکه نماز گذارم برای خدا در شب بسیار سرد و روزه بگیرم در روز بسیار گرم .
ای پسر جان من ، این راه بیمناک است ! (2)
روایت شده که حضرت فاطمه زهرا (س) در وصیت خود به امیرالمؤمنین (ع) فرمودند : چون من وفات کردم ، شما مرا غسل بده و تجهیز کن
و بر من نماز گذار و مرا داخل قبر کن و لحد بسپار و خاک بر روی من بریز . سپس نزد سر من مقابل صورتم بنشین و برای من بسیار قرآن و دعا بخوان ؛
زیرا که آ ن ساعت ، ساعتی است که مرده محتاج به انس گرفتن با زنده است . (3)
سید بن طاووس از حضرت رسول (ص) روایت کرده است که فرمودند :
ساعتی سخت تر از شب ( اول ) قبر بر میت نمی گذرد ، پس به مردگان خود با دادن صدقه رحم نمایید و اگر چیزی را نیافتی که
صدقه بدهی ، پس یکی از شما دو رکعت نماز بخواند که در رکعت اول سوره « فاتحة الکتاب » یک مرتبه و سوره « قل هو الله » 2 مرتبه ،
و در رکعت دوم سوره « فاتحة الکتاب » یک مرتبه و سوره « الهیکم التکاثر » ده مرتبه و سلام دهد و بگوید :
« اللهم صَلّ عَلی مُحَمّد وَ آلِ مُحَمّدٍ وَ ابعَث ثَوابَها إلی قَبرِ ذلکَ المَیّتِ فُلان بن فلان »
پس حق تعالی می فرستد همان ساعت هزار ملک به سوی فبر آن میّت که با هر ملکی جامه ای و حلّه ای است و تنگی قبر را تا روز نفخ صور (4)
وسعت دهد و به خواننده نماز ، به عدد آنچه آفتاب بر آن طلوع می کند حسنات عطا کند و برای او چهل درجه بالا برده می شود . (5)
---------------------- فهرست مآخذ ----------------------
1- منازل الآخرة : ص 28 .
2- منازل الآخرة : ص 29 .
3- بحارالانوار : ج 82 ، ص 27 ، ح 13 .
4- روزی که حضرت اسرافیل در صور می دمد (روز رستاخیز ) و مردگان زنده می شوند .
5-سفینة البحار : ج 2 ، ص 47 ، واژه « صلا »
ادامه مبحث « وحشت قبـر »
برای رفع وحشت شب اول قبر ، نماز دیگری نیز به این صورت ذکر شده است :
دورکعت نماز که در رکعت اول سوره حمد و آیة الکرسی و در رکعت دوم سوره حمد و 10 مرتبه سوره « إنا أنزلناه » ( قدر ) را بخواند
و زمانی که سلام داد ، بگوید :
« اللهم صَلّ عَلی مُحَمّد وَ آلِ مُحَمّدٍ وَ ابعَث ثَوابَها إلی قَبرِ ذلکَ المَیّتِ فُلان »
که به جای کلمه فلان نام آن میت را می گوید .
حاج شیخ عباس قمی در کتاب منازل الآخرة نقل می کند :
شیخ ما « ثقة الاسلام نوری » _ نَوَّرَ الله مَرقدَهُ _ در « دار السلام » از شیخ خود معدن الفضایل و المعالی ، مولانا الحاج « ملاّ فتحعلی
سلطان آبادی » _ عطر الله مضجعه _ نقل کرده که فرمود : « عادت و طریقه من بر آن بود که هر کس از دوستان اهل بیت (ع) را که خبر
فوتش را می شنیدم ، دو رکعت نماز در شب دفن او برای او می گذاردم ، خواه آن میت را بشناسم یا نشناسم و هیچ کس بر این طریقه
و روش من مطلع نبود تا آنکه روزی یکی از دوستان مرا در راهی ملاقات کرد ، گفت : دیشب فلان شخص را که در این ایام وفات کرده در
خواب دیدم و از حال او و آنچه بر او بعد از مردن گذشته پرسیدم. او گفت من در سختی و بلا بودم و حال کارم به عقاب بود الّا آنکه دو رکعت
نمازی که فلانی خواند – اسم شما را برد – آن دو رکعت نماز مرا از عذاب نجات داد ؛ خدا رحمت کند پدرش را به این احسانی که از او به
من رسید .
مرحوم حاج ملا فتحعلی فرموده : آن گاه آ ن شخص از من پرسید که آن نماز چه نمازی بود؟ پس من او را به طریقه مستمره خود برای اموات
با خبر ساختم .
بسم الله الرحمن الرحیم
کارهایی که موجب کاهش وحشت قبر می شوند
1 - از چیزهایی که برای وحشت قبر نافع است آن است که رکوع نماز را کامل و تمام به جا آورید .
چنانچه از حضرت امام محمد باقر (ع) روایت شده است :
« کسی که رکوع خود را تمام کند ، وحشتی در قبرش بر او داخل نشود .»
2- در هر روزی صد مرتبه بگوید :
« لا إله إلا اللهُ المَلکُ الحَقُّ المُبینُ »
تا برای او امانی از فقر و وحشت قبر بوده باشد و توانگری را به سوی خود بکشد و گشوده شود درهای بهشت چنانچه در خبر وارد شده است .
3- خواندن سوره یس پیش از خوابیدن .
4- خواندن نماز لیلة الرغائب که در مفاتیح الجنان در اعمال ماه رجب شرح و فضایل آن ذکر شده است .